notatki wizualne_m

JAK NOTOWAĆ BY ZAPAMIĘTAĆ – WYKORZYSTAJ TO CO WIEDZĄ NAUKOWCY

Pamiętam moją nauczycielkę biologii z liceum. Przez 45 minut dyktowała nam treść lekcji, którą zapisywaliśmy z pietyzmem, bowiem na klasówce najwyższe oceny dostawali Ci, którzy słowo –w-słowo odtwarzali podyktowane przez nauczycielkę notatki. Dopiero studia dały mi pełną swobodę notowania. Wreszcie mogłam wybrać styl notatek i odpowiednie narzędzia: papier i kolorowe pisaki. Przez ponad 10 lat wierna byłam metodzie Cornell, aż odkryłam notowanie wizualne. Na szkoleniach, spotkaniach i podczas lektury książek zawsze notuję wykorzystując tę metodę, ponieważ jak wykazał szereg badań, pozwala ona najwięcej zapamiętać.

 

Notatki wizualne

Czym jest sketchnoting (notowanie wizualne)? Z angielskiego sketch – szkic, noting – notowanie. Czyli notatki rysunkowe, notowanie z elementami szkicowania, bazgrolenia i rysowania. Jest to mieszanka pisma ręcznego, rysunków, ręcznej typografii, kształtów, elementów wizualnych takich jak strzałki, pudełka, linie. Bywa, że jest to proces nieświadomy (np. bazgranie w czasie rozmowy telefonicznej), może być też jednak w pełni świadomy i stymulowany przez nas samych. Forma ta jest szczególnie pomocna w procesie uczenia dla wzrokowców oraz kinestetyków i często przyjmuje formę npmap myśli czy infografik. Dzisiaj chciałabym się skupić na tej drugiej – świadomej – formie.

W takim wypadku robienie notatek wizualnych polega na bieżącym (odbywającym się w czasie rzeczywistym, czyli np. podczas szkolenia) ręcznym zapisie informacji za pomocą prostych rysunków, symboli i tekstu. Oznacza to, że jednocześnie aktywnie słuchasz wykładu, czy szkolenia i ręcznie notujesz, tak by połączenie obrazków i tekstu dokładnie ilustrowało usłyszaną treść. Notatki wizualne są robione ręcznie: ręką na papierze, tablecie, tablicy. Nigdy nie są pisane na klawiaturze. Notatki wizualne często nie są linearne i przypominają mapy myśli, chociaż oczywiście wszystko zależy od preferencji notującego.

 

Jak takie notatki wpływają na ich odbiorcę?

Otaczający nas świat staje się coraz bardziej ukierunkowany na informacje wizualne. Ilość informacji wizualnych  umieszczanych w literaturze wzrosła do 400%, w Internecie – 9900% zaś w gazetach – 142%. Popularność łączenia informacji z ilustracjami może być związana z tym, że treść wizualna jest bardziej angażująca: badacze odkryli, że kolorowe wizualizacje zwiększają chęć człowieka do czytania o 80% . Prawdopodobnie to dlatego, że 65% ludzi po prostu lepiej uczy się wzrokowo. Ludzie zaczęli więc poszukiwać bardziej lekkostrawnego sposobu na przekazanie ogromu informacji, które bombardują ich codziennie. Notatki wizualne bardziej angażują odbiorcę, pozwalając informacji być łatwo przyswojoną i przywołaną w pamięci. Jeśli chwilę się nad tym zastanowisz, z pewnością stwierdzisz, że przekazywanie pomysłów idzie Ci o wiele łatwiej, jeśli możesz je naszkicować. Jak myślisz, dlaczego infografiki zyskały taką popularność? Człowiek po prostu myśli obrazami. Wzrok jest wiodącym zmysłem, dzięki któremu użyciu lepiej zapamiętujemy materiał.

Ludzie często nie zdają sobie sprawy z potęgi obrazu i traktują go jak symptom zdziecinnienia. Tymczasem dzięki myśleniu wizualnemu i rysowaniu:

pobudzasz kreatywność 

W efekcie generujesz więcej pomysłów oraz łatwiej rozwiązujesz problemy. Wynika to chociażby z samej specyfiki rysowania, która jest czynnością bardzo angażującą wyobraźnię. Dzięki rysowaniu swoich myśli i pomysłów doświadczasz ich w całkiem nowy sposób. Ponadto otwartość na nowe doświadczenie, jakim jest rysowanie pomaga przyjąć zupełnie nową perspektywę. Patrzenie na treść, która przedstawiona jest w sposób nielinearny może pomóc dostrzec powiązania między informacjami i pojęciami (linie, strzałki, ścieżki). Co więcej Martin Eppler z Uniwersytetu St. Gallen (Szwajcaria) odkrył, że notatki wizualne zwiększają skuteczność burzy mózgu. Według niego używanie obrazów podczas spotkań owocuje większą liczbą pomysłów, daje lepsze pomysły i zwiększa zapamiętywanie.

 

utrzymujesz skupienie i koncentrację

Na pewno nie raz zdarzyło się Tobie rysować podczas wykładu, spotkania, czy rozmowy telefonicznej. Wbrew pozorom wcale nie jest to podświadoma chęć zabicia nudy, tylko właśnie czynność pomagająca w skupieniu się. Badania sugerują, że takie zwykłe bazgrolenie może zmniejszyć znudzenie i tym samym zapobiegać przejściu w tak zwany stan marzeń na jawie. Innymi słowy pomaga ludziom pozostać skupionymi. Kiedyś bazgrolenie w czasie lekcji uważane było za oznakę tego, że uczniowie nie uważają, tymczasem jedno z niedawnych badań pokazało, że grupa, która bazgroliła podczas zadania, zapamiętała 29% więcej informacji od grupy, która nie bazgroliła.

 

tworzysz bardziej zrozumiały przekaz

W myśleniu wizualnym nie chodzi o to, żeby ozdabiać rysunkami przekaz, tylko rysunkami go wyjaśniać i ułatwiać zrozumienie. Uwidocznienie pewnych koncepcji, idei, a także osadzenie ich w kontekście i doprecyzowanie np. pokazanie zależności (coś jest mniejsze lub większe). Obraz szybciej i łatwiej do nas trafia niż słowo pisane. Nasze oczy stale poszukują pojęć, na których mogą się zatrzymać – a my jesteśmy o wiele lepsi w znajdowaniu pojęć w formie obrazów, niż w tekście. W rzeczywistości mózg procesuje obrazy 60.000 razy szybciej niż tekst. Oznacza to, że notatki wizualne pozwalają szybciej zrozumieć i przyswoić treść.

W badaniu na temat tego jak ludzie interpretują instrukcje na opakowaniach medykamentów, badacze odkryli, że ludzie, którzy patrzyli na wskazówki składające się zarówno z tekstu jak i z   ilustracji radzili sobie o 323% lepiej niż Ci, którzy mieli wskazówki pozbawione ilustracji.

 

uatrakcyjniasz swój przekaz

Notatki ze spotkania muszą być przede wszystkim funkcjonalne, ale są też sytuacje, kiedy to atrakcyjność przekazu staje się ważniejsza. Tak jest przede wszystkim w przedstawianiu różnego rodzaju statystyk. Wizualizacja suchych danych wzmacnia zainteresowanie odbiorców. Jak napisał Dan Roam – guru myślenia wizualnego – ludzie lubią oglądać rysunki wykonane przez innych – odbiorcy lepiej reagują na odręczne rysunki niż na nawet dopracowaną w każdym szczególe prezentację. Dlaczego? Spontaniczność i niedoskonałość odręcznych rysunków powodują, że są one mniej onieśmielające i zachęcają do większego zaangażowania w dyskusję. Jeśli prowadzisz spotkanie lub szkolenie o wiele bardziej atrakcyjne będzie notowanie kluczowych punktów w formie notatki wizualnej.

 

wzbogacasz swoje działania o element zabawy

Ostatnio coraz większą popularnością wśród dorosłych cieszą się kolorowanki i zadania typu „połącz kropki”. Do niedawna kojarzone były z dziećmi, dzisiaj przeżywają renesans. Notatki wizualne będą świetną zabawą dla tych, którzy wkraczając w dorosłe życie z żalem schowali kredki głęboko do szuflady.

 

lepiej zapamiętujesz i odtwarzasz informacje

Badania pokazują, że już samo notowanie odręczne pozwala zapamiętać więcej informacji. Badanie przeprowadzone wspólnie przez Uniwersytety Princeton i UCLA pokazało, że studenci, którzy podczas zajęć robili odręczne notatki mieli znacznie lepsze wyniki w teście uczenia koncepcyjnego i przywoływania faktów, niż studenci, którzy robili notatki na laptopach .

Dodatkowo stymulacja obrazem również poprawia zapamiętywanie. Absolwenci Uniwersytetu Wisconsin-Madison odkryli, że stymulacja obrazem jest bardziej efektywna w zapamiętywaniu oraz przywoływaniu z pamięci, niż stymulacja dźwiękiem. Najlepsze efekty w przywoływaniu zapamiętanych informacji daje stosowanie bodźców wzrokowych w połączeniu z pisaniem. Co więcej, badania wykazały, że pamiętamy 80% tego  co zobaczyliśmy, 10% tego co usłyszeliśmy i 20 % tego co przeczytaliśmy. Słowa są abstrakcyjne i tym samym trudne dla mózgu do przypomnienia, ale obrazy są konkretne i łatwiejsze do zapamiętania – w psychologii nazywamy to Efektem Wyższości Obrazu.

Nie mówimy tu tylko o zwiększeniu pamięci krótkotrwałej – obrazy pozostają w naszej pamięci długotrwałej, zupełnie inaczej niż w przypadku tekstu. Wyniki jednego z badań pokazały, że uczestnicy, którzy otrzymali informacje tylko w formie tekstu, po 3 dniach pamiętali tylko 10% tego co przeczytali. Ale Ci, którzy czytali tekst połączony z obrazami, po 3 dniach wciąż pamiętali 65%.

 

Od czego zacząć

Notatki wizualne może robić każdy. Wcale nie wymaga to od Ciebie zdolności manualnych. Przecież notatki robisz na własny użytek, więc nie musisz się wstydzić. To nie jest konkurs plastyczny, lecz narzędzie ułatwiające zapamiętywanie, ilustracje nie muszą więc być piękne – grunt, żeby odzwierciedlały myśl, którą chciałaś w nich zawrzeć. Jak powiedział Dan Roam: Jeśli potrafisz narysować kwadrat, koło, trójkąt, linię i plamę, to potrafisz narysować wszystko, co tylko zapragniesz. Jedyne czego Ci potrzeba, to odrobina praktyki.

W notatkach wizualnych można wykorzystać następujące elementy:

Tekst

Nawet wizualna notatka, to wciąż notatka, zatem tekst jest ich. Zapisujemy w ten sposób najważniejsze cytaty, kluczowe zwroty, wypunktowania. Jeśli korzystamy z kilku rodzajów tekstu pisanego (duże litery, małe, ozdobne czcionki), wówczas tekst staje się świetnym narzędziem zapamiętywania. Ważne jest, żeby nie zapisywać kartki tekstem od lewej do prawej. Najłatwiej tego uniknąć, zaczynając notowanie od środka, chociaż sama preferuję układanie notatek w pionowych lub horyzontalnych blokach.

 

Kształty

Potrafiąc narysować wszystkie wymienione powyżej kształty, możesz uatrakcyjnić notatki. Wystarczy, że cytat weźmiesz w ramkę lub chmurkę tekstową. W bardzo łatwy sposób powiążesz wtedy ze sobą podobne treści.

 

Połączenia

Czyli wszystkie znaki graficzne i rysunki wskazujące na połączenie, czyli strzałki, linie, ścieżki itp. Możesz też notować tak jak tworzy się mapę myśli, czyli zacząć od napisania głównej myśli na środku strony i od tego odgałęziać kolejne myśli.

 

Ikonki

Moja ulubiona część notatek wizualnych to małe rysuneczki i ikonki. Myślisz, że narysowanie ludzika, kalendarza, żarówki, komputera lub smartfona jest trudne? Jeśli brak Ci wprawy i pomysłu w prostym odwzorowaniu czegoś, to użyj wyszukiwarki internetowej. Tam z łatwością znajdziesz podstawowy zestaw symboli. Przerysuj je, a zaczną się same utrwalać.

 

Kolor

Osobiście używam bardzo mało koloru w swoich notatkach. Na ogół jednym kolorem zaznaczam najważniejsze pojęcia, szarym cieniuję (ot tak, żeby oko cieszyło), a inne kolory dodaję jeśli chcę  wyróżnić sekcje. Specjaliści sugerują, żeby z kolorem poczekać, dopóki nie nabierzemy odrobiny wprawy. Najważniejsza jest struktura notatek, tekst i poszczególne elementy i to na nich powinniśmy się na początku skupić. Wystarczą Ci dwa-trzy kolory. Chodzi o to by notatki były estetyczne i nie tworzyły wrażenie chaosu.

 

A Ty jaki stosujesz system notowania?

 


Pisząc ten tekst korzystałam z poniższych źródeł:

http://docshare.tips/learning-styles-anddoc_584c4ca5b6d87faea78b4e0c.html

https://www.colorcom.com/research/why-color-matters

http://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4471-0109-3_11

http://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140-6736(11)61496-7.pdf

http://pignottia.faculty.mjc.edu/math134/homework/doodlingCaseStudy.pdf

http://www.psychologicalscience.org/news/were-only-human/ink-on-paper-some-notes-on-note-taking.html#.WIZ4ytLhD4Z

https://www.nytimes.com/2014/06/03/science/whats-lost-as-handwriting-fades.html?_r=0

https://blog.kareldonk.com/wp-content/uploads/2015/03/SyntacticTheoryofVisualCommunication.pdf

https://www.researchgate.net/publication/308941136_How_Representational_Pictures_Enhance_Students’_Performance_and_Test-Taking_Pleasure_in_Low-Stakes_Assessment

http://visuallearningresearch.wiki.educ.msu.edu/file/view/Mousavi,%20Low,%20%26%20Sweller%20(1995.pdf/50281935/Mousavi,%20Low,%20%26%20Sweller%20(1995.pdf

 

Udostępnij lub polub:
FACEBOOK
FACEBOOK
SOCIALICON
Follow by Email
RSS

Przeczytaj również

TIP OF THE MONTH: STWÓRZ SWÓJ SYSTEM DLA NOTATEK   Notatka to skrótowy zapis najważniejszych informacji. Notatki robimy na spotkaniach, czytając książki. W formie notatki zapisujemy też nasze p...
ZAPĘTL NAWYK   Połowa stycznia za nami. W uszach nie huczą już fajerwerki i resztki szampana dawno z nas wyparowały, a wraz z nimi kac, ale tylko ten fizyczn...
ZASADA DOTKNIJ TYLKO RAZ WYNIESIE CIĘ NA WYŻYNY PR...     Dotknij Tylko Raz jest, moim zdaniem, jedna z fundamentalnych zasad produktywności i zarządzania sobą w czasie. Zasada ta jest bardz...
Co zrobić, kiedy masz więcej pomysłów, niż czasu n...   Kiedy postanowiłam zająć się blogowaniem, zaczęłam zapisywać się na wszelkie możliwe webinary, oglądałam mnóstwo scope’ów i czytałam same bizn...

O autorze

GlamMam

Zobacz wszystkie posty